Her insan, yaşadığı olaylara farklı tepkiler verir. Bu tepkiler; kişinin yetenek gelişimini, başarısını ve hayata bakış açısını doğrudan etkiler.
-
Bazıları zor durumları birer gelişim fırsatı görür.
-
Bazıları ise zorlayıcı durumdan kaçmayı tercih eder.
-
Kimileri hatalardan öğrenirken, kimileri hata yapmamak için hiç harekete geçmemeyi seçer.
Amerikalı bilim insanı Carol Dweck, yıllar önce öğrencilerinde bu farklı yaklaşımları gözlemledi. Başarısızlık karşısında bazı öğrencilerin potansiyellerini düşürürken, bazılarının daha da başarılı hale geldiğini fark etti. Bunun üzerine yaptığı araştırmalar sonucunda iki kavramı ortaya koydu:
Growth Mindset (Gelişim Zihniyeti)
Fixed Mindset (Sabit Zihniyet)
Growth Mindset Sahibi İnsanlar
Kendi potansiyellerinin farkındadırlar ve bu potansiyeli geliştirebileceklerine inanırlar. Bu düşünce yapısına sahip insanlar:
-
İlgi alanlarında kendilerini geliştirmek için çaba gösterirler.
-
Zor konuları gelişim fırsatı olarak görür, sabırla çözüm ararlar.
-
Açık iletişim kurar, bilmediklerini dile getirirler.
-
Şeffaftırlar, fikir ve geribildirimlerini paylaşmaktan çekinmezler.
-
Hata yapmaktan korkmaz, hataları öğrenme fırsatı olarak görürler.
Fixed Mindset Sahibi İnsanlar
Growth mindset’in tam tersi bir yaklaşım sergilerler. Bu düşünce yapısına sahip insanlar:
-
Sadece uzmanı oldukları ve kendilerini rahat hissettikleri alanlarda kalırlar.
-
Daha az hata yaparlar çünkü risk almaktan kaçınırlar.
-
Zor ve farklı konulara girmek istemezler.
-
Eleştiriden hoşlanmaz, eleştiriyi başarısızlık göstergesi olarak görürler.
-
Engeller karşısında kolayca vazgeçme eğilimindedirler.
Carol Dweck’in TED Konuşması
Carol Dweck, bu konuyu “The Power of Believing That You Can Improve” adlı TED konuşmasında etkileyici bir şekilde anlatıyor. İzlemenizi tavsiye ederim:
Ben Hangi Düşünce Yapısına Sahibim?
Bunu anlamak için öncelikle kendinizi tarafsızca gözlemlemeniz gerekir. Aşağıdaki soruları kendinize sorabilirsiniz:
-
Farklı ve yeni konulara girme konusunda istekli miyim?
-
Hata yaptığımda veya engelle karşılaştığımda nasıl tepki veriyorum?
-
Zorlu bir durumla karşılaştığımda yaklaşımım ne oluyor?
-
Hayallerimi başarma arzum ne kadar güçlü?
Bu sorulara vereceğiniz dürüst cevaplar, sizde growth mindset mi yoksa fixed mindset mi baskın olduğunu gösterecektir.
Fixed Mindset’ten Growth Mindset’e Geçmek Mümkün mü?
Evet, mümkün. İnsanların düşünce yapısı ve alışkanlıkları zamanla değişebilir. Ancak bu, bir gecede olacak bir şey değildir. Yıllar içinde oluşan önyargıların ve varsayımların değişmesi çokça pratik gerektirir.
İşte birkaç öneri:
-
Konfor alanınızın dışına çıkarak farklı konulara girin, yeni deneyimler edinin.
-
Hata ve engeller karşısında paniğe kapılmadan çözüme odaklanın.
-
Yalnızca sonuca değil, sürece ve gösterdiğiniz çabaya da değer verin.
-
Başarısızlık karşısında vazgeçmeyin, tekrar deneyin.
-
Başkalarının onayını beklemeyin; önemli olan sizin gelişim yolculuğunuzdur.
Sonuç
Growth mindset, öğrenmeye açık, hatalardan beslenen ve sürekli gelişim odaklı bir yaklaşımı ifade eder.
Fixed mindset ise riskten kaçan, eleştiriden korkan ve değişime kapalı bir yapıyı yansıtır.
Unutmayın:
👉 Düşünce yapınızı değiştirmek mümkün.
👉 Bunun için çaba, sabır ve süreklilik gerekir.