scrum master

Scrum’da üç temel rolden biri olan Scrum Master, takımın Scrum’ı doğru anlamasını, uygulamasını ve önündeki engellerin kaldırılmasını sağlamakla sorumludur. Peki bir Scrum Master sprint boyunca neler yapar?

Sprint Başlangıcı: Planlama

Her sprint Sprint Planlama ile başlar. Scrum Master’ın buradaki görevi, etkinliğin verimli ve kurallarına uygun şekilde gerçekleşmesini sağlamaktır.

• Takımın, Product Backlog’dan seçilen PBI’ların NEDEN değerli olduğunu anladığından emin olur.

• Developer’ların NE yapılacağını netleştirmelerini ve NASIL yapılacağına dair task’ları oluşturmasını destekler.

• Taskboard’un sprint başında hazır ve güncel olmasını sağlar.

Sprint Süresince: Takip ve Destek

Sprint boyunca Scrum Master’ın sorumlulukları devam eder.

Daily Scrum’lar:

• • Daily’nin her gün aynı saatte başlamasını ve 15 dakika içinde bitmesini sağlar.

  • Uzayabilecek konuları o anda park ettirip daily sonrası detaylı konuşulmasını teşvik eder.

  • Takımın engelleri dile getirmesi için cesaretlendirir.

Metrikler ve Görselleştirme:

• Daily sonrası sprint bazlı metrikleri (ör. burndown chart) takip ederek takımı aksiyon almaya yönlendirir.

• Haftada 1–2 kez board’un genel üzerinden geçerek atlanan konuların fark edilmesini sağlar.

Engellerin Yönetimi:

• • Takımın impediment backlog’unu gözden geçirir, çözülmesi için gerekli adımları atar.

Takımın Gelişimi:

• • Takımı self-organize olmaya teşvik eder, belirlenen kurallar çerçevesinde otonom hareket etmelerini destekler.

  • Liderler ile takım arasında ortak anlayışın gelişmesi için inisiyatif alır.

Sprint Sonu: Review ve Retrospective

Sprintin son gününde Scrum Master’ın rolü kritik hale gelir:

Sprint Review:

• • Takımın etkinliğe hazırlanmasını, ürünün en iyi şekilde sunulmasını teşvik eder.

  • Review sırasında gözlem yaparak iyileştirme fırsatlarını belirler ve bunları Retrospective gündemine taşır.

Sprint Retrospective:

• • Etkinliğin etkin bir şekilde fasilite edilmesini sağlar.

  • Önceki retrospective aksiyonlarının takibini yapar.

  • Takımla birlikte yeni aksiyonların belirlenmesine destek olur ve sürekli iyileşme kültürünü yaşatır.

Özetle; Scrum Master’ın rolü sprint boyunca planlamanın kalitesini sağlamak, sürecin akışını kolaylaştırmak, engelleri kaldırmak ve takımı sürekli gelişime yönlendirmektir.

Scrum Master rolü, Agile dönüşüm yolculuğunun ilk aşamalarında en popüler rollerden biridir. Çoğu zaman seçim, takım tarafından yapılır ve takım üyeleri, bu sorumluluğu en iyi şekilde yerine getirecek adayı belirler. Genellikle iş hayatında tecrübeli ve kurumu iyi tanıyan kişiler ilk dönemlerde bu role aday olur.

Ancak dönüşüm ilerledikçe Scrum Master rolü yeterince güçlendirilmezse, zamanla operasyonel işlerle özdeşleşen bir rol gibi görülmeye başlanır. Bu noktada, tecrübesi az veya ekibe yeni katılan kişilerin Scrum Master seçildiği örnekler görülmektedir. Bu da rolün hem takım hem de organizasyon içindeki etkinliğini zayıflatır.

Peki, Scrum’da bu kadar kritik bir rolün ilk günlerdeki etkisini nasıl sürdürebiliriz?

1. Liderlerle Yakın İletişim

Scrum Master, takımın önündeki engelleri yönetir ve görünür kılar. Liderlerle düzenli iletişim halinde olması, bu engellerin daha hızlı çözülmesini ve doğru yönlendirmelerin yapılmasını sağlar. Bu iletişim, hem takımı daha verimli hale getirir hem de Scrum Master rolünün değerini artırır.

2. Yetkinliklerin Sürekli Geliştirilmesi

Scrum Master’ın sadece Scrum bilgisi değil, koçluk ve iletişim becerileri de gelişmelidir. Teknik bilgisini artırarak doğru uygulamaları teşvik edebilir, kişisel yetkinliklerini geliştirerek takım içindeki sorunlara etkin çözümler sunabilir. Bu, rolün takımdaki konumunu daha da güçlendirir.

3. Tecrübe Paylaşım Seansları

Scrum Master’lar düzenli olarak bir araya gelmeli, iyi ve kötü tecrübelerini paylaşmalıdır. Böylece farklı takımlara uygun yöntemler geliştirilebilir ve Scrum Master’ların kurum genelindeki etkinliği artar.

4. Operasyonel İşlerin Paylaştırılması

Taskboard’un güncellenmesi veya burndown chart’ın takibi gibi operasyonel işler sadece Scrum Master’a yüklenmemelidir. Bu görevlerin takım içinde paylaşılması, rolün operasyonel işlere indirgenmesini engeller.

5. Oyunlaştırma ile Öğrenmenin Teşvik Edilmesi

Scrum Master’ların öğrenme ve gelişim süreci, oyunlaştırma ile daha motive edici hale getirilebilir. Süreçte öne çıkanlara küçük ödüller verilmesi veya kurum genelinde takdir edilmesi, bu rolün prestijini artırır.

6. Liderlerin Rolün Önemini Vurgulaması

Scrum Master rolünün önemi, sadece sözle değil, davranışlarla da sürekli desteklenmelidir. Liderlerin bu rolü önemsediğini gösterecek davranışlar, ekipler için güçlü bir mesaj olacaktır.

Sonuç

Scrum Master, Agile dönüşüm yolculuğunun liderlik rollerinden biridir. Rolün etkinliğinin sürekliliği, sadece Scrum Master’ın değil, liderlerin ve organizasyonun da sorumluluğudur. Bu süreklilik sağlandığında dönüşüm yolculuğu çok daha sağlıklı ve etkili bir şekilde ilerleyecektir.

Scrum Guide’daki Scrum Master rolü, Scrum bilgisi yüksek, engellerin yönetiminde liderlik yapabilen ve takım içi sorunların çözümünde koçluk yapabilen bir profil olarak tanımlanır. Ancak gerçek hayatta, ilk defa Scrum Master rolünü üstlenen birinin tüm bu yetkinliklere ilk günden sahip olması beklenemez.

Scrum Master’lık, tıpkı Agile dönüşüm yolculuğu gibi sürekli öğrenme ve gelişim gerektiren bir süreçtir. Aşağıda Scrum Master’ın deneyim kazandıkça geçtiği gelişim aşamalarını bulabilirsiniz:

1. The Clerk – Yazıcı

• Scrum Master’ın giriş seviyesidir. Daha önce hiç tecrübesi olmayabilir.

• Temel Scrum bilgisine sahiptir ve bilgisini artırmak için araştırmalar yapar.

• Tecrübeli Scrum Master’larla iletişim kurarak öğrenmeye çalışır.

• Öğrendiklerini uygulamaya geçirmenin yollarını arar.

• Bu seviyede daha çok ritüellerin düzenli yapılması ve taskboard’un güncel tutulması gibi temel sorumlulukları yerine getirir.

2. The Puppet Master

• Daha fazla deneyim kazanmıştır. Öğrendiklerini ekibiyle de paylaşmaya başlar.

• Agile prensiplerini sadece bilmekle kalmaz, nasıl ulaşılacağını da düşünmeye başlar.

• Odak noktası hâlâ kendi takımıdır.

• Scrum ritüellerinin sadece yapılmasını değil, kurallarına uygun yapılmasını sağlar.

• Takımı gözlemleyerek gelişmesi gereken konuları tespit eder ve retrospective gündemine taşır.

3. The Organizer

• Takım içinde Agile ve Scrum değerlerinin yaşatıldığı bir ortam sağlamıştır.

• Ekibin bilgisini artırmak için çalışır.

• Takımı sorunları kendi başına çözmeye teşvik eder.

• Scrum etkinliklerinden maksimum değer elde edilmesine odaklanır.

4. Coach

• Ekip artık Scrum Master’a bağımlı olmadan sprint koşabilir.

• Scrum Master, edindiği bilgileri sadece kendisi için değil, takımı için de kullanır.

• Koçluk yetkinlikleri gelişmiş, sezgilerini kullanmaya başlamıştır.

• Artık yalnızca takımı değil, organizasyonu da desteklemeye başlar.

5. Advisor

• Bilgi ve deneyim seviyesi oldukça artmıştır.

• Yeni Scrum takımlarının oluşmasına ve sprint koşmalarına destek olur.

• Yalnızca takım bazlı değil, birim bazlı engellerle de ilgilenir.

• Yeni Scrum Master’lara mentörlük yapar.

• Çoklu takımlara destek verebilir.

• Odağı, artık takımdan organizasyona kaymıştır.

6. Expert

• Yolculuğun en olgun seviyesidir. Ancak öğrenme hiçbir zaman bitmez.

• Organizasyonun Agile dönüşüm yolculuğundaki engelleri kaldırmak ve iyileştirmeleri sağlamak için çalışır.

• Organizasyonun çevikliğini artıracak standartların belirlenmesinde rol oynar.

• İK ve yöneticilerle birlikte çalışarak önerilerde bulunur.

• Organizasyon çapında dönüşümün şekillenmesinde öncü rol oynar.

Sonuç

Scrum Master gelişim sürecinde deneyim, araştırma ve paylaşım çok önemlidir. Bu rol, yalnızca bilgiyi bilmek değil, onu uygulayabilmek, geliştirebilmek ve yaygınlaştırabilmek ile değer kazanır.

👉 Unutulmamalıdır ki: Öğrenmenin ve gelişmenin sonu yoktur.